Lokman Hekim ismini duymayanımız ve adını defalarca anmayanımız yoktur.

Böylesine aşina olduğumuz Lokman Hekim kimdir, niçin belleğimizde bu derece yer etmiştir?

Bu sorunun cevabını bilmemizde fayda mülahaza ettiğim için bu meseleyi konu edindim. Evet, kimdir Lokman Hekim?

Lokman Hekim, Hz. Eyüp Aleyhi selam’ın kız kardeşinin veya teyzesinin oğlu Azer soyundan gelen Baura oğlu bilge bir zattır. Kur’an-ı Kerim’in 31’inci suresinde bu zattan bahsedilmiş olup adı da bu sureye isim olarak verilmiştir. Lokman suresinde Allah tarafından Hz. Lokman’a hikmet verildiği beyan edildikten sonra, oğluna verdiği nasihatleri (öğütleri) sıralanmıştır.

Hz. Lokman’a verildiği bildirilen hikmet, söz, hüküm ve kararda isabet etmek anlamına gelir. Demek ki, hikmette hem ilim ve hem de uygulamada mükemmellik, isabet söz konusudur.

Lokman Hekim, halk arasında hastalarına şifa dağıtan ünlü bir halk doktoru olarak bu ad ile dillere destan olmuştur. Oysa o, hayatın her alanına giren, her konuda halkın hizmetine koşan, problemlere isabetli çözümler bulan, ihlâslı öğütlerde bulunan, yaptıklarını insanlardan bir karşılık beklemeden yapan bir övülmüş kişidir. Kur’an ayetleriyle hayırlı yâd edildiğine göre, hikmetinin şükür vesilesi olduğu anlaşılmaktadır.

Lokman Hekim’in nasıl bir şahsiyete sahip olduğunu ve hayatına yön veren prensiplerin neler olduğunu Kur’an-ı Kerim’de zikredilen ve bizzat kendi oğluna verdiği nasihatlerden, öğütlerden anlıyoruz.

Şimdi Hz. Lokman Hekim’in oğluna nasihatlerini ve vecizelerinden bir bölümünü zikredelim:

“Yavrum!

• Allah’a ortak koşma. Çünkü Allah’a ortak koşmak, büyük bir zulümdür.” (Lokman suresi, ayet: 13)

• “Yaptığın şey bir hardal tanesi ağırlığı kadar olsa, bir kayanın içinde veya göklerde ya da yerin içinde gizlenmiş bulunsa da, Allah mutlaka onu meydana çıkarır. Şüphesiz ki, Allah, her şeyin inceliğini, gizli tarafını bilir; her şeyden haberdardır.

• Namazını dosdoğru kıl.

• İyiliği emret, kötülüğe mani ol.

• Başına gelene sabret. Çünkü bunlar üzerinde titizlikle durulması gereken şeylerdir.

• İnsanlardan ilgini kesme.

• Böbürlenerek yürüme. Allah, büyüklük taslayanları ve övünenleri sevmez.

• Yürüyüşünde tabii ol.

• Sesini kıs. Bilesin ki, seslerin en çirkini eşeklerin sesidir.” (Lokman suresi, ayet: 16–19)

Lokman Hekim’in bu ve bunlara benzer dilden dile dolaşan hikmetli sözleri, vecizeleri, ahlaki öğütleri ve tıbbi tavsiyeleri günümüzde hala insanların önünü aydınlatmaktadır.

Lokman Hekim der ki:

•  Yeryüzü halkı arasında âlim, maden içindeki altın gibidir.

•  Sırrını gizleyen muradına erer.

•  Tecrübenin çokluğu, aklı geliştirir ve olgunlaştırır.

•  Fesatlık, malın çoğunu yok eder.

•  Tembel, uykusu çok, Allah’tan uzaklaşmış ve fakirliğe mirasçı olan kimsedir.

•  Evden evvel komşu, yoldan önce de arkadaş edin.

•  Öfkenin evveli delilik, sonu pişmanlıktır.

•  Edebi olmayan şahıs, ruhu olmayan ceset gibidir.

•  Kişi hangi şeyi ziyade severse onu çok zikreder.

•  Tevazu şerefi artırır.

•  Amelsiz âlim yağmursuz bulut gibidir.

•  Cömert olmayan zengin meyvesiz ağaç gibidir.

•  Sabırsız fakir, yağsız kandil gibidir.

•  Hayâsız kadın tuzsuz yemek gibidir.

•  Beş huy bize ahmağın kim olduğunu bildirir:

1- Sebepsiz yere öfkelenen,

2- Faydasız söz söyleyen,

3- Herkese güvenen,

4- Lüzumsuz sorular soran,

5- Dostunu düşmanından ayıramaz olan.

Lokman Hekim’in hikmetlerinden de bir ikisini aktaralım. Anlatırlar ki

•  Lokman Hekim’e sormuşlar:

“- İnsanların en kötüsü hangisidir.”

O da:  “- Acı söz yedirmeyin de ne yedirirseniz yedirin...” cevabını vermiş.

                                                                                  Bilal KARADAĞ

                                                                           bkaratag02@hotmail.com